Stosowanie kontrłat to jeden z tych etapów budowy, który laikowi może wydawać się zbędnym mnożeniem warstw drewna. W rzeczywistości jednak te niepozorne listwy montowane wzdłuż krokwi pełnią funkcje krytyczne dla trwałości całego budynku. Bez nich nowoczesny dach skośny, wypełniony grubą warstwą termoizolacji, przestałby pełnić swoją rolę ochronną zaledwie po kilku sezonach.
Przeczytaj także:
- Jakie stosować gwoździe do kontrłaty?
- Jaki wymiar kontrłaty pod różny metraż dachu?
- Jaka powinna być grubość kontrłaty na dach?
Kluczowa rola kontrłaty: Wentylacja i osuszanie
Najważniejszym powodem, dla którego stosuje się kontrłaty, jest stworzenie szczeliny wentylacyjnej pomiędzy membraną dachową a pokryciem (blachą lub dachówką). Stal i ceramika to materiały, które gwałtownie reagują na zmiany temperatur, co prowadzi do zjawiska kondensacji – skraplania się pary wodnej po wewnętrznej stronie dachu.
Kontrłata unosi łaty nośne, tworząc pustą przestrzeń, przez którą swobodnie przepływa powietrze. Ten proces zapewnia:
- Stałe osuszanie spodu pokrycia: Powietrze wpadające przy okapie i uciekające kalenicą zabiera ze sobą wilgoć.
- Ochronę łacenia: Łaty nośne nie stykają się bezpośrednio z wilgotną membraną, co zapobiega ich gniciu.
- Chłodzenie dachu latem: Ruch powietrza w szczelinie ogranicza nagrzewanie się poddasza w upalne dni.
Odprowadzanie wody i ochrona membrany
Kontrłaty pełnią również funkcję „rynien pomocniczych” dla wody, która może przedostać się pod pokrycie podczas ekstremalnych ulew lub topnienia śniegu. Dzięki pionowemu montażowi listew, woda spływająca po membranie ma wolną drogę do okapu.
Gdyby łaty poziome były przybite bezpośrednio do membrany (bez kontrłat), tworzyłyby one tamy dla wody. Wilgoć zatrzymywałaby się na każdej łacie, co nieuchronnie doprowadziłoby do:
- Przeciekania wody przez otwory po gwoździach prosto do ocieplenia.
- Szybkiej degradacji folii dachowej w miejscach zastojów.
- Powstawania ognisk pleśni w konstrukcji więźby.
Stabilizacja i niwelowanie nierówności
Poza funkcjami biologicznymi i fizycznymi, kontrłaty pełnią ważną rolę konstrukcyjną. To one odpowiadają za ostateczne dociśnięcie membrany do krokwi, co zapobiega jej łopotaniu na wietrze i ewentualnym rozdarciom.
Dodatkowo, kontrłaty pozwalają dekarzom na wypoziomowanie płaszczyzny dachu. Rzadko zdarza się, by więźba dachowa była idealnie równa. Stosując odpowiednie podkładki pod kontrłatami, można skorygować krzywizny krokwi jeszcze przed nabiciem łat. Dzięki temu ostateczne pokrycie z blachodachówki czy dachówki będzie wyglądać estetycznie, bez falowań i załamań linii okapu.
Ochrona gwarancyjna i standardy techniczne
Warto podkreślić, że w 2026 roku stosowanie kontrłat nie jest już kwestią wyboru dekarza, lecz standardem technicznym wymaganym przez producentów pokryć dachowych. Rezygnacja z tego elementu niemal zawsze oznacza utratę gwarancji na blachę czy dachówkę. Producenci wiedzą, że bez odpowiedniej wentylacji (którą zapewniają właśnie kontrłaty), ich produkty ulegną przedwczesnej korozji lub zniszczeniu od strony wewnętrznej.
Jest to również kluczowe dla zachowania parametrów izolacyjnych wełny mineralnej lub piany PUR. Nawet niewielka ilość wilgoci, która nie zostanie odparowana przez szczelinę wentylacyjną, może drastycznie obniżyć opór cieplny izolacji, co odczujesz w rachunkach za ogrzewanie.
| Funkcja | Korzyść dla inwestora |
| Wentylacja | Suche ocieplenie = niskie rachunki za gaz/prąd. |
| Drenaż | Odprowadzenie skroplin do rynny, brak przecieków. |
| Termoregulacja | Chłodniejsze poddasze w lecie. |
| Geometria | Idealnie prosta dachówka/blacha, brak falowań. |
| Gwarancja | Bezpieczeństwo prawne w razie reklamacji pokrycia. |
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy na dachu gospodarczym (nieocieplonym) też trzeba dawać kontrłaty?
Tak. Nawet jeśli poddasze nie jest ogrzewane, pod blachą będzie skraplać się woda. Kontrłaty uchronią łaty przed gniciem, a blachę przed korozją od spodu.
Co jeśli dekarz chce zrezygnować z kontrłat, by „zaoszczędzić”?
To kardynalny błąd w sztuce. Taka oszczędność na drewnie (kilkaset złotych) może skutkować remontem dachu za kilka tysięcy złotych w ciągu zaledwie 5–10 lat.
Czy pod kontrłaty trzeba dawać taśmę uszczelniającą?
Zaleca się stosowanie taśmy pod każdą kontrłatę. Uszczelnia ona miejsce przebicia membrany przez gwóźdź, chroniąc przed podciekaniem wody do krokwi.
Czy kontrłaty mogą być krótsze niż krokwie?
Powinny biec przez całą długość krokwi, jednak dekarze zostawiają kilkucentymetrowe przerwy przy kalenicy, aby umożliwić swobodny wylot powietrza pod gąsiorem.
Czy kontrłaty wpływają na hałas podczas deszczu?
Pośrednio tak. Poprzez stworzenie stabilnego, wielowarstwowego rusztu, drgania blachy są lepiej tłumione i rzadziej przenoszone bezpośrednio na konstrukcję domu.
